ଅନ୍ତିମ ମୁକ୍ତି ପାଇଁ ଔପଚାରିକ ସନ୍ନ୍ୟାସ କ’ଣ ଏକାନ୍ତ ଆବଶ୍ୟକ?
ବେଦାନ୍ତ ଦର୍ଶନରେ ‘ସନ୍ନ୍ୟାସ’ ବା ଔପଚାରିକ ତ୍ୟାଗ ମୋକ୍ଷ ପ୍ରାପ୍ତି (ମରଣୋତ୍ତର ମୁକ୍ତି) ପାଇଁ ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ କି ନୁହେଁ, ତାହା ଏକ ଗମ୍ଭୀର ତଥା ସୂକ୍ଷ୍ମ ବିତର୍କର ବିଷୟ । ଆଦି ଶଙ୍କରାଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ‘ଅଦ୍ୱୈତ ବେଦାନ୍ତ’ ପରମ୍ପରା ଅନୁଯାୟୀ, ବ୍ରହ୍ମବିଦ୍ୟା ଲାଭ ପାଇଁ ବାହ୍ୟ ସନ୍ନ୍ୟାସ ଏକ ଅଗ୍ନିପରୀକ୍ଷା ସଦୃଶ ଏବଂ ଚିତ୍ତଶୁଦ୍ଧି ପାଇଁ ଏକାନ୍ତ ଆବଶ୍ୟକ । ଅନ୍ୟପକ୍ଷରେ, ଶ୍ରୀମଦ୍ ଭଗବଦ୍ ଗୀତା ଏବଂ ପରବର୍ତ୍ତୀ ନବ-ବେଦାନ୍ତ ବିଚାରଧାରାରେ ବାହ୍ୟ ବେଶ ଅପେକ୍ଷା ଅନ୍ତରର ବୈରାଗ୍ୟ (ଅନାସକ୍ତି) ଉପରେ ଅଧିକ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦିଆଯାଇଛି । ଏହି ଗବେଷଣାତ୍ମକ ନିବନ୍ଧରେ ସନ୍ନ୍ୟାସ ଉପନିଷଦର ନିର୍ଦ୍ଦେଶାବଳୀ, ସନ୍ନ୍ୟାସୀଙ୍କ ଚାରୋଟି ଶ୍ରେଣୀ (କୁଟୀଚକ ଠାରୁ ପରମହଂସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ), ଏବଂ ‘ବିବିଦିଷା’ ଓ ‘ବିଦ୍ୱତ୍’ ସନ୍ନ୍ୟାସ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ପାର୍ଥକ୍ୟକୁ ଆଧାର କରି ଏକ ସିଦ୍ଧାନ୍ତରେ ପହଞ୍ଚିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରାଯାଇଛି ଯେ — ଶରୀର ତ୍ୟାଗ ପୂର୍ବରୁ ବିଧିବଦ୍ଧ ସନ୍ନ୍ୟାସ ଗ୍ରହଣ କରିବା ବାଧ୍ୟତାମୂଳକ କି ନୁହେଁ।
